Μανώλη Κοττάκη
Ἡ ἐρημοποίηση τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων στὴν χώρα τοῦ ἀνέπαφου
Ἑστία 13.11.2025
ΑΚΟΥΓΑ χθὲς ἀπὸ τὸ πρωὶ μὲ ἰδιαίτερο ἐνδιαφέρον τὶς ὀργίλες ραδιοφωνικὲς συνεντεύξεις τοῦ Προέδρου τοῦ Ἐμπορικοῦ Συλλόγου Ἀθηνῶν κύριου Τσαγκάρη γιὰ τὸ θέμα τῆς Black Friday.
Μία ἀκόμη ἀπόδειξη τῆς στρέβλωσης τοῦ ἐλεύθερου ἀνταγωνισμοῦ εἰς βάρος τῶν μικρομεσαίων καὶ ἐπ’ ὠφελεὶᾳ τῶν μεγαλυτέρων. Πισσαρίδης! Αὐτὸ ποῦ μοῦ κέρδισε ὅμως τὴν προσοχὴ ἦταν πῶς ἀπὸ τὴν ἀπελευθέρωση τῶν προσφορῶν χωρὶς κανόνες (ποῦ μπορεῖ νὰ ἔχει στὸ μέλλον ὡς ἀποτέλεσμα νὰ αὐξηθοῦν τὰ λουκέτα στοὺς μεγάλους ἐμπορικοὺς δρόμους μας) εὐνοοῦνται καὶ οἱ πωλήσεις ἐξ ἀποστάσεως. Τὸ λεγόμενο ἠλεκτρονικὸ ἐμπόριο. Στὸ ὁποῖο ἡγοῦνται κυρίως ἀλλοδαπὲς ἐπιχειρήσεις ποῦ δὲν καταβάλλουν ΦΠΑ ὅπως οἱ ἡμεδαπές.
Ἀμέσως τὸ μυαλό μου πέταξε στὰ λουκέτα τῶν ὑποκαταστημάτων τῶν ΕΛΤΑ, (204 θὰ εἶναι, καθώς –δὲν ἀνακλήθηκαν) καὶ στὰ λουκέτα ὑποκαταστημάτων τραπεζῶν στὴν περιφέρεια τὰ ὁποῖα ἔχουν φθάσει αἰσίως τὰ 457. Δὲν πρόκειται γιὰ τὴν ἐρημοποίηση τῆς ὑπαίθρου μόνον. Πρόκειται γιὰ τὴν ἐρημοποίηση τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων. Τῆς ἐπιβολῆς τῶν ἀνέπαφων ἐκ τοῦ μακρόθεν συναλλαγῶν. Καὶ πρωτίστως τῆς συρρίκνωσης τῆς ἀνθρώπινης ἐπαφῆς καὶ σχέσης. Αὐτὸ τὸ μοντέλο ζωῆς προωθεῖται. Ἡ κατάργηση τῶν ἀνθρωπίνων σχέσεων, ἡ ὑπονόμευση τῆς διάδρασης καὶ καλλιέργειας τῆς σχέσης καὶ ἐν τέλει ἡ ἐπιβολὴ τῆς μοναξιᾶς.
Ἡ νέα ἀπαίτηση εἶναι νὰ μὴν βλεπόμαστε καὶ νὰ μὴν μιλᾶμε! Ποτὲ στὴν ἱστορία τοῦ κόσμου οἱ ἄνθρωποι δὲν ἤμασταν τόσο κοντὰ καὶ ποτὲ τόσο μακριά. Μᾶς προτιμοῦν σκυμμένους πάνω ἀπὸ ἕνα κινητὸ παρὰ νὰ ἐρχόμαστε σὲ ἄμεση ἐπαφή. Μᾶς θέλουν νὰ ψωνίζουμε ἀπὸ τὸ διαδίκτυο ἀκόμη καὶ φροῦτα, ὄχι μόνο ροῦχα, γιὰ νὰ μὴν μετακινούμαστε. Μᾶς ζητοῦν νὰ ἔρχεται ὁ ταχυδρόμος στὸ σπίτι μας, ὑποτίθεται γιὰ νὰ τὰ ἔχουμε ὅλα στὰ πόδια μας, στὴν οὐσία ὅμως γιὰ νὰ μὴν βγοῦμε ἀπὸ τὸ σπίτι. Ὁ στόχος εἶναι ὁ κατ’ οἶκον περιορισμὸς καὶ ἐγκλωβισμὸς καὶ ἡ χειραγώγηση μὲ τὸν φόβο. Ἐἂν δὲν κυκλοφορεῖς, ἂν δὲν ἔχεις ἐμπειρίες καὶ ἂν δὲν διαπλέκεσαι μὲ συμπολῖτες σου, τότε ἡ μοναδικὴ πηγὴ πληροφόρησής σου εἶναι ἡ τηλεόραση, οἱ ἱστότοποι καὶ τὰ μέσα κοινωνικῆς δικτύωσης. Μιὰ ζωὴ πλαστικὴ καὶ εἰκονική.
Στὴν ἐπαρχία τὸ μοντέλο τῆς διάδρασης ἄντεχε μέχρι τώρα. Σὲ ἀντίθεση μὲ τὰ ἀστικὰ κέντρα καὶ τὸ λεκανοπέδιο ὅπου ὁ κόσμος εἶναι κακόκεφος, νευρικός, ἀνασφαλής, τσιτωμένος, ἕτοιμος γιὰ καβγᾶ στὸ φανάρι καί, στὸ τέλος, ἐπιλέγει τὸ ἰδιωτικό του ἄσυλο γιὰ νὰ νιώσει ἄνετα καὶ νὰ βρεῖ λίγη ἠρεμία. Τώρα στοχοποιεῖται ποικιλοτρόπως καὶ τὸ φρόνημα τῆς περιφέρειας ποῦ ἀντιστέκεται. Ἡ ἐπαρχία πάει γήπεδο, πάει ἐκκλησία, πάει πανηγύρι, πάει καφενεῖο, πάει σχολικὲς ἐκδηλώσεις, πάει ἀκόμη καὶ ἐπίσκεψη στὶς ὀνομαστικὲς ἑορτὲς τοῦ γείτονα. Κάποτε πήγαινε τράπεζα, κάποτε πήγαινε ταχυδρομεῖα, κάποτε πήγαινε νὰ ψωνίσει στὸ ἐμπορικό. Οἱ Ἕλληνες εἴμαστε ἕνας λαὸς φτιαγμένος γιὰ τὴν ἐπικοινωνία. Ὄχι γιὰ τὸν μαρασμό. Ἀλλὰ μετὰ τὴν πανδημία ἡ ἀπαίτηση ἄλλαξε: Μὴν χρησιμοποιεῖτε μετρητὰ ποῦ φέρουν σὲ ἐπαφὴ τὸ χέρι σας μὲ τὸ χέρι κάποιου ἄλλου. Εἶναι «παράνομα». Μὲ κάρτα ὅλα! Ἀνέπαφα. Μὴν κάνετε διαδηλώσεις. Ἀρκεῖ νὰ «χαστουκίζετε» τὰ πληκτρολόγιά σας γιὰ νὰ σᾶς ἐντοπίζουμε εὔκολα. Μὴν γράφετε πολιτικὰ συνθήματα στοὺς τοίχους ὅπως κάποτε. Γράψτε στὸν «τοῖχο» σας. Μὴν ψηφίζετε μὲ κάλπη οὔτε γιὰ τὸ σωματεῖο σας ἀλλὰ ἠλεκτρονικά. Νομοθετήθηκε. Τὸ αὐτοπροσώπως εἶναι ντεμοντέ. Μὴν φλερτάρετε. Ὑπάρχουν καὶ οἱ σελίδες γνωριμιῶν. Μὴν πᾶτε στὸ γήπεδο. Δεῖτε συνδρομητική.
Αὐτὸς εἶναι ὁ νέος κόσμος. Τραγικὰ μόνος μέσα στὸ πλῆθος. Οἱ ἀνθρώπινες σχέσεις ὅμως ἀπαιτοῦν κόπο. Θυσία. Ξεβόλεμα. Αὐτὴ εἶναι ἡ μαγεία τους. Μὰ τὸ σύστημα προωθεῖ τὴν ἀπομάγευση καὶ τὴν ἀποξένωση.
Καὶ δὲν καταλαβαίνει ὅτι ἡ ἐσωστρέφεια τρελλαίνει. Προκαλεῖ καταθλίψεις. Σωματοποιεῖ αἰσθήματα καὶ παράγει ἀσθένειες. Δὲν ἀπελευθερώνει ἐνέργεια καὶ στὸ τέλος γεννᾶ βία. Ἡ ἐσωστρέφεια δὲν ἐξοικονομεῖ, ἐπιβαρύνει τὸν προϋπολογισμὸ μὲ νέες κοινωνικὲς δαπάνες! Ἐρώτημα: Θὰ ἀφήσουμε αὐτὸ τὸ μοντέλο νὰ κυριαρχήσει ἐπάνω μας; Ἂς τὸ σκεφτοῦμε. Ὁ τόπος δὲν χρειάζεται πολιτικὴ ἀλλαγή, χρειάζεται πολιτιστικὴ ἀλλαγή. Ἀλλιῶς θὰ χάσουμε τὴν ταυτότητά μας.
