«Ἔτσι καταστρέψαμε πέντε τουρκικὰ ἅρματα»: 51 χρόνια μετά τον Ἀττίλα, Ἕλληνας μαχητὴς ἀφηγεῖται
Ὀρέστης Παντελόγλου - CNN Greece
Κυριακή, 20 Ἰουλίου 2025 09:00
ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ ΣΤΟ CNN GREECE ΕΛΛΑΔΑ
Ὁ Κώστας Δρόσος (καθήμενος δεξιὰ) μὲ τὸ ὑπόλποιο πλήρωμά του στὸ αἰχμαλωτισμένο τουρκικὸ ἅρμα, μετὰ τὴν μάχη της Σκυλλούρας
ἀρχεῖο Κ. Δρόσου
Πενῆντα ἕνα χρόνια μετὰ τὶς δραματικὲς ἡμέρες τοῦ Ἰουλίου καὶ τοῦ Αὐγούστου τοῦ 1974, οἱ εἰκόνες τῆς μάχης παραμένουν χαραγμένες στὴ μνήμη τοῦ Κώστα Δρόσου σὰν νὰ ἐκτυλίχθηκαν μόλις χθές.
Ὁ Κώστας Δρόσος, βραβευμένος μὲ τὸ Μετάλιο Ἐξαίρετων Πράξεων καὶ προτεινόμενος γιὰ τὸν Πολεμικὸ Σταυρό, ἀνοίγει τὴν καρδιά του στὸ CNN Greece καὶ ἀφηγεῖται μὲ συγκλονιστικὲς λεπτομέρειες ὄχι μόνο το πῶς βρέθηκε ἀπὸ στρατεύσιμος ἕτοιμος γιὰ ἀπόλυση νὰ πολεμᾶ τοὺς τούρκους εἰσβολεῖς στὴν Κύπρο, ἀλλὰ καὶ πῶς, μιὰ χούφτα ἀρματιστὲς τόλμησαν τὸ ἀδιανόητο: νὰ πολεμήσουν τοὺς εἰσβολεῖς μὲ τὰ δικά τους ὅπλα.
Ἡ ἀφήγησή του δὲν εἶναι ἁπλᾶ ἕνα πολεμικὸ χρονικό. Εἶναι μιὰ καταγραφὴ τῆς ἀγωνίας, τῆς ἐπιβίωσης ἀλλὰ καὶ τῆς στρατιωτικῆς εὐφυΐας, ὅπως ἀποτυπώθηκε στὴ μάχη της Σκυλλούρας — ἐκεῖ ποὺ ἕνα μοναδικὸ ἅρμα, μὲ ἑλληνικὸ πλήρωμα ἀλλὰ τουρκικὰ χρώματα, ἔγραψε τὸ δικό του κεφάλαιο ἡρωισμοῦ, ἐξαπατῶντας καὶ ἐξουδετερώνοντας τουρκικὲς δυνάμεις, σὲ μιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ ἰδιότυπες μάχες τῆς σύγχρονης ἱστορίας.
Στὴ συνέντευξή του στὸ CNN Greece, ὁ βετερᾶνος τῆς μάχης τῆς Κύπρου, ξετυλίγει τὸ νῆμα τῆς προσωπικῆς του διαδρομῆς, ἀπὸ τὸ στρατόπεδο τῆς ΕΛΔΥΚ, ἕως τὴν Μόρφου, φέρνοντας στὸ φῶς στιγμὲς ποὺ δὲν καταγράφηκαν ποτὲ σὲ ἐπίσημες ἐκθέσεις, ἀλλὰ ἐπιβιώνουν στὰ βιώματα τῶν ἀνθρώπων ποὺ βρέθηκαν στὴν πρώτη γραμμή, ἀλλὰ καὶ τὸ κυριότερο: Ὅτι ὅταν οἱ Ἕλληνες στρατιῶτες, πολέμησαν τοὺς Τούρκους εἰσβολεῖς, τοὺς κατατρόπωσαν, ὅπως ἔγινε στὴν Σκυλλούρα, στὸ ἀεροδρόμιο τῆς Λευκωσίας καὶ ἀλλοῦ.
Ἀπὸ τὸ πλοῖο τῆς ἐπιστροφῆς στὸ πραξικόπημα κατὰ τοῦ Μακαρίου
Ὁ Κώστας Δρόσος ὑπηρετοῦσε τὴν θητεία του στὴν 3η Ἴλη τῆς 21ης ΕΑΝ (σ.σ. Ἐπιλαρχία Ἄναγνωρισης) τῆς κυπριακῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς, ἀσκῶντας χρέη Ἀρχιλοχία, ἀπὸ τὸν Σεπτέμβρη τοῦ 1973.
Ὁ Κώστας Δρόσος κατὰ τὴν θητεία του στὰ τεθωρακισμένα
Ἀρχεῖο Κ. Δρόσου
Ἡ ἐξιστόρηση τοῦ Κώστα Δρόσου ἀρχίζει ἀπὸ ἐκεῖ:
«Ἐκείνη τὴν ἡμέρα ἐμεῖς, ἡ σειρὰ δηλαδὴ ἡ δική μου, ἡ 103 σειρά, ἔπρεπε νὰ φύγει. Ἤμασταν ἕτοιμοι νὰ φύγουμε, νὰ πᾶμε στὴ Λεμεσό, νὰ πάρουμε τὸ καράβι καὶ νὰ ἐπιστρέψουμε στὴν Ἀθήνα, συγκεκριμένα στὸ Γουδὶ ποὺ ἦταν τὸ Κέντρο Τεθωρακισμένων ἀπὸ ὅπου θὰ παίρναμε τὰ ἀπολυτήριά μας, στὶς 22 Ἰουλίου.
Μᾶς ἔπιασε ὅμως τὸ πραξικόπημα. Μᾶς μάζεψαν στὸ χῶρο ἀναφορᾶς καὶ μᾶς ἀνακοίνωσαν ὅτι, συγκεκριμένα θυμᾶμαι, "σκοτεινὲς δυνάμεις, ἐπιβουλεύονται τὴν Κυπριακὴ Δημοκρατία καὶ ἐμεῖς εἴμαστε ὑποχρεωμένοι νὰ τὴν ὑπερασπίσουμε".
Λέμε "τὴν βάψαμε τώρα". Πράγματι λοιπόν, δὲν φύγαμε νὰ πᾶμε στὴν Λεμεσό, μείναμε στὴν μονάδα, ἡ ὁποία βγῆκε ἔξω καὶ ἦταν ἀπὸ αὐτὲς ποὺ ἔκαναν τὸ πραξικόπημα! Ἡ δική μου δηλαδὴ ἡ 21η ΕΑΝ βγῆκε καὶ πῆγε στὸ προεδρικὸ μέγαρο ἐκείνη τὴν ἡμέρα, ἐγὼ εὐτυχῶς εἶχα παραδώσει τὰ πάντα -ἅρμα καὶ ὅπλα- καὶ δὲν ἔμπλεξα στὸ πραξικόπημα».
Τεθωρακισμένα τῆς 21ης ΕΑΝ τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς στὴν Λευκωσία κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ πραξικοπήματος. AP Photo/FH
Ἡ πρώτη εἰσβολή
«Ἀπὸ τὸ πραξικόπημα, μέχρι τὴν πρώτη εἰσβολή, μᾶς ἔχρισαν "παραμένοντες", μᾶς ἔδωσαν ὅπλα καὶ ἅρματα καὶ μείναμε στὸ στρατόπεδο. Στὶς 20 τοῦ Ἰουλίου, στὶς 5 τὸ πρωὶ οἱ Τοῦρκοι βομβάρδισαν ἕνα γειτονικὸ στρατόπεδο, ἦταν τοῦ πυροβολικοῦ. Βλέπουμε τὰ ἀεροπλάνα νὰ βομβαρδίζουν καὶ ταυτόχρονα βλέπαμε ἀλεξιπτωτιστὲς νὰ πέφτουν μέσα στὸν τουρκοκυπριακὸ τομέα τῆς Λευκωσίας.
Ἀπὸ τὸν βομβαρδισμὸ τῆς Λευκωσίας ἀπὸ τὴν τουρκικὴ πολεμικὴ ἀεροπορία, τὸν Ἰούλιο τοῦ 1974. AP Photo/Spartaco Bodin
Μὴν τὰ πολυλογοῦμε. Μπήκαμε, στὰ ἅρματα καὶ περιμέναμε. Καὶ ἐνῷ οἱ Τοῦρκοι ἦρθαν στὶς 5, ἐμεῖς βγήκαμε ἀπὸ τὴ μονάδα στὶς 8.30 μὲ 09:00 καὶ σὲ ἐρωτήσεις ποὺ κάναμε "τί γίνεται;", "τί κάνουμε», μᾶς λέγανε ὅτι κάποια ἄσκηση κάνουν οἱ Τοῦρκοι.
Τέλος πάντων κατὰ τὶς ὀκτώμισι, ἐννιὰ ἡ ὥρα βγήκαμε ἔξω καὶ ἐγὼ μὲ τὸν ὑπόλοιπο οὐλαμὸ ἁρμάτων πήγαμε κοντὰ στὸ στρατόπεδο τῆς ΕΛΔΥΚ. Σὲ ἕνα σημεῖο ποὺ λέγεται Κολοκασίδι. Ἀπὸ κεῖ περνοῦσε ὁ δρόμος πρὸς ἀεροδρόμιο καὶ τὸ στρατόπεδο ἦταν κοντά. Εἶχαν ἐπιτεθεῖ μὲ μεγάλες δυνάμεις οἱ Τοῦρκοι ἀπὸ ἀέρα καὶ ἀπὸ ξηρὰ καὶ γίνονταν σφοδρὴ μάχη μὲ τοὺς Ἐδλυκάριους. Οἱ Τοῦρκοι τὰ βρήκανε σκοῦρα στὴν πρώτη ἐπίθεση διότι στάθηκαν μὲ γενναιότητα θὰ ἔλεγα καὶ ὀργανωμένα οἱ δυνάμεις οἱ δικές μας.
Τὴν πρώτη μέρα μας ἀνατέθηκε καθῆκον ἀντιαεροπορικῆς προστασίας, μὲ ἕνα πολυβόλο, ἤμασταν καλυμμένοι σὲ μιὰ πολυκατοικία, προσπαθῶντας νὰ χτυπήσουμε μὲ τὸ πενηντάρι, τὰ ἀεροπλάνα ποὺ βομβάρδιζαν τὴν ΕΛΔΥΚ.
Τὸ βράδυ 20 πρὸς 21 Ἰουλίου, κοιμηθήκαμε ἐκεῖ σὲ ἕνα χῶρο διασπορᾶς. Στὶς 3 τὴ νύχτα ἀκούσαμε ἀεροπλάνα, ποὺ ἀποδείχθηκε ὅτι ἦταν τὰ ἑλληνικὰ ἀεροπλάνα μὲ τὴν κωδικὴ ὀνομασία «Νίκη» 1 2, 3 μέχρι 14 καὶ μετέφεραν καταδρομεῖς ἀπὸ τὴν Κρήτη.
Ἀκοῦμε σὲ μιὰ στιγμὴ ἕνα βαρὺ ἀντιαεροπορικό. Κοιτάω πρὸς ἀπάνω ἕνα ἀεροπλάνο εἶχε πιάσει φωτιά, τὸ χτύπησαν καὶ ἔπεσε. Ἄλλα 2 χτυπήθηκαν καὶ δὲν ἔπεσαν, ἀλλὰ τὸ ἕνα λαμπάδιασε καὶ τὸ χτύπησαν οἱ δικές μας δυνάμεις, γιατί δὲν εἶχαν εἰδοποιηθεῖ, γιατί ὅπως μᾶς εἶπαν χάλασαν οἱ διαβιβάσεις. Βέβαια, ἂν θέλαμε τὸ πιστεύαμε αὐτὸ γιατί στὸ πραξικόπημα λειτουργοῦσαν μιὰ χαρὰ οἱ διαβιβάσεις μετὰ χάλασαν».
Ἡ ἀνακωχὴ καὶ ἡ «Μαρμάρω»
Ὁ πρῶτος Ἀττίλας, τελείωσε στὶς 22 Ἰουλίου, ὅταν ὑπογράφηκε μία ἐκεχειρία ποὺ κράτησε μέχρι τὶς 13 Αὐγούστου. Τὸ βράδυ, δηλαδὴ στὶς 14, ἔγινε ὁ δεύτερος. Ἐμεῖς ἐγὼ δηλαδὴ μὲ τὸν οὐλαμό μου, πήγαμε σὲ ἕνα χῶρο διασπορᾶς. Πήγαμε νύχτα, καὶ οὔτε θυμᾶμαι πόσες μέρες μείναμε ἐκεῖ, δὲν μείναμε πολλὲς πάντως στὸν ἐλεύθερο τομέα. Ὕστερα φύγαμε καὶ πήγαμε σὲ ἕνα χωριὸ ἔξω ἀπὸ τὴν Μόρφου ποὺ λέγεται Σκυλλούρα. Ἐκεῖ μείναμε κατὰ τὴ διάρκεια τῆς ἐκεχειρίας. Εἴχαμε βάλει τα τεθωρακισμένα, κάτι Marmon Herrington ἐγγλέζικα προπολεμικά, τὰ ὁποῖα δὲν μποροῦσαν νὰ ἀντιμετωπίσουν σὲ καμία περίπτωση τὰ σύγχρονα γιὰ τὴν ἐποχὴ τότε Μ-47 καὶ Μ-48, κάτω ἀπὸ δέντρα γιὰ νὰ τὰ κρύψουμε ἀπὸ τὴν τουρκικὴ ἀεροπορία.
Τεθωρακισμένο Marmon Herrington τῆς κυπριακῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς
AP Photo
Ὅλο τὸν καιρὸ ἐκεῖνο, δὲν σταμάτησαν καθόλου οἱ Τοῦρκοι νὰ χτυπᾶνε. Ἀλλάζαμε θέσεις συνεχῶς γύρω ἀπὸ τὸ χωριὸ ὅπου ἤτανε κανένα δέντρο, ὅπου ἤτανε κανένα κτίριο, καμιὰ ρεματιά, κανένα χαντάκι. Δὲν μᾶς ἄφηναν νὰ ἡσυχάσουμε καθόλου μᾶς χτυποῦσαν ὅλους, ὅλο τὸ διάστημα. Στὸ τέλος, ἀφοῦ δὲν εἴχαμε ποῦ νὰ βάλουμε τὰ τεθωρακισμένα γύρω ἀπὸ τὸ χωριό, τὰ βάλαμε μέσα στὸ χωριό, τὸ ὁποῖο ἤδη εἶχαν ἐγκαταλείψει οἱ κάτοικοι. Βάλαμε τὰ ὀχήματα καὶ τὰ καλύψαμε, κάτω ἀπὸ δέντρα, σὲ αὐλές, σὲ ὑπόστεγα καὶ μείναμε ἐκεῖ.
Ἐκεῖνο τὸ διάστημα μᾶς φέρναμε ἀπὸ τὸν Κόρνο, μιὰ περιοχή του Πενταδάκτυλου, δύο ἅρματα Μ-47 καὶ ἕνα Μ-113 (σ.σ. τεθωρακισμένο ὄχημα μεταφορᾶς προσωπικοῦ) τὰ ὁποῖα ἦταν Τούρκικα καὶ ἔπεσαν σὲ ἐνέδρα ποὺ εἶχαν στήσει ἐθνοφρουροί. Δύο ἀπὸ τὰ τέσσερα ἅρματα καταστράφηκαν καὶ δύο ἀχρηστεύτηκαν. Πῆγαν οἱ δικοί μας Ἐλλαδίτες, τεχνῖτες τὰ πῆραν αὐτὰ τὰ 2 ποὺ ἦταν ἐντάξει καὶ τὰ ἔφεραν στὴ Λευκωσία, τὰ ἐπισκευάσανε καὶ τὰ ἐντάξανε στὴν δύναμή μας.
Ἅρμα Μ-47 τοῦ τουρκικοῦ στρατοῦ κατὰ τὴν διάρκεια τῆς εἰσβολῆς στὴν Κύπρο.
AP Photo
Δὲν ἀλλάξαμε τὰ χρώματα. Χρησιμοποίησαν ἀνταλλακτικὰ ἀπὸ τὰ δύο κατεστραμμένα, τροχοὺς καὶ ράβδους στρέψεως, καὶ τὰ ἔφτιαξαν. Τὸ τουρκικὸ Μ-113, ἦταν σὲ καλύτερη κατάσταση καὶ τὸ πῆρε ὁ Ἴλαρχος Κώστας Χαραλάμπους, γιὰ διοικητικό, καθὼς ἦταν ὑπεύθυνος γιὰ τὴν περιοχὴ Σκυλλούρας - Κοντεμένου - Ἁγίου Βασιλείου, καὶ εἶχε ὑπὸ τὶς διαταγές του καὶ τὸ 286 Μηχανοκίνητο Τάγμα Πεζικοῦ τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς.
Ὁ Ἴλαρχος μοῦ ἀνακοινώνει ὅτι ἀναλαμβάνω Ἀρχηγὸς Πληρώματος στὸ Μ-47. Τί νὰ κάνω; Ἀνέλαβα ἀλλὰ εἶπα ὅτι θέλω νὰ διαλέξω τὸ πλήρωμά μου. Ὁ Ἴλαρχος μοῦ εἶπε προχώρα καὶ ἔτσι πῆρα γιὰ πυροβολητή, ἕναν Κύπριο ἐπίστρατο τὸν Ἀνδρέα Κουδουνά, ποὺ τὸν ἔβλεπα νὰ ἔχει τσαγανό. Πῆρα ἐπίσης ὁδηγὸ τὸν δεκανέα Νῖκο Τούντα, ποὺ δυστυχῶς ἔφυγε πρόσφατα ἀπὸ τὴν ζωή, ἔβαλα τὸν λοχία Ἀνδρέα Κριθάρη γεμιστὴ καὶ τὸν Ἀνδρέα Ἀποστόλου συνοδηγό. Συνολικὰ ἤμασταν πέντε ἄτομα».
Ἡ μάχη της Σκυλλούρας
«Ἡ δεύτερη εἰσβολή, ξεκίνησε στὶς 14 Αὐγούστου τὸ μεσημέρι. Ἐμεῖς βρισκόμαστε στὴν αὐλὴ ἑνὸς σπιτιοῦ καλυμμένοι κάτω ἀπὸ ἕνα δέντρο Συγκεκριμένα ἐγὼ κοιμόμουνα κάτω τὸ ἅρμα καὶ σὲ μιὰ στιγμὴ νιώθω νὰ μὲ κλωτσάει κάποιος. Ἦταν ὁ Ἀπόστολου, ὁ συνοδηγός: "Λοχία, λοχία, ξύπνα κουμπάρε, ἔφτασαν οἱ Τοῦρκοι" μου λέει. Σηκώνομαι πάνω καὶ ἐγὼ ἀλαφιασμένος κοιτᾶμε, καὶ βλέπουμε νὰ ξεπροβάλλουν στὰ 70-80 μέτρα πίσω ἀπὸ τὸν καπνὸ κάποιων καλαμιῶν ποὺ καιγόντουσαν ἕνα ἅρμα Μ-47 καὶ ἕνα Μ-113. Ἀνάμεσά μας ἦταν ἕνας "ποταμὸς" ὅπως τὸν ἔλεγαν οἱ ντόπιοι, ἕνα χαντάκι στὴν πραγματικότητα. Δίνω ἐντολὴ νὰ κινηθοῦμε μὲ τὸ ἅρμα μέσα στὸ χαντάκι. Μόλις φτάσαμε δίνω ἐντολὴ καὶ ὁ τεχνίτης ὁ πυροβολητὴς ἀνατινάζει μὲ μιὰ βολὴ τὸ τεθωρακισμένο. Ἀμέσως χτυπᾶμε καὶ τὸ Μ-113 ποὺ ἤδη εἶχε ἀρχίζει νὰ ἀποβιβάζει τοὺς στρατιῶτες. Δὲν τὸ πετύχαμε, ἀλλὰ ἡ βολὴ ἐξουδετέρωσε τοὺς στρατιῶτες.
Τὸ σχέδιο ἐμπλοκῆς, ἔλεγε νὰ ἀπομακρυνθοῦμε ἀπὸ τὸ χωριὸ καὶ νὰ κατευθυνθοῦμε στὸ ὕψωμα πάνω ἀπὸ τὸ χωριὸ ποὺ ὀνομάζονταν Φιλιά, ὅπου θὰ ὀχυρωνόμασταν γιὰ νὰ ἀντιμετωπίσουμε τὶς ἐχθρικὲς δυνάμεις. Τὰ τεθωρακισμένα Marmon Herrington, ἀλλὰ καὶ τὸ Μ-113, ποὺ χρησιμοποιοῦσε ὁ Ἴλαρχος, ἔφυγαν, ὅμως τὸ ἅρμα μας, δὲν χωροῦσε νὰ περάσει ἀπὸ τὰ στενὰ τοῦ χωριοῦ.
Ἡ μόνη διέξοδος ποὺ εἴχαμε ἦταν πρὸς τὴν μεριὰ τοῦ γηπέδου τοῦ χωριοῦ. Δίνω ἐντολὴ καὶ ἀκολουθοῦμε τὸν δρόμο ποὺ εἴχαμε βρεῖ, πρὶν ἀρχίσει ἡ μάχη. Φτάνοντας στὸ γήπεδο τοῦ χωριοῦ, τί νὰ δοῦμε; Γεμᾶτο τὸ γήπεδο ἀπὸ τούρκικα ἅρματα Μ-47 καὶ Μ-48. Κατακόκκινο ἀπὸ τὶς τουρκικὲς σημαῖες, καὶ ἀπὸ τὰ πανιὰ ἀναγνώρισης ποὺ εἶχαν γιὰ τὴν ἀεροπορία. Τώρα τί κάνω; Ἐκείνη τὴ στιγμὴ σκέφτηκα ὅτι ἔχω ἀκόμη τὰ τουρκικὰ διακριτικά. Λέω στὸν Τούντα "προχώρα ὅπως οἱ Τοῦρκοι" καὶ λέω, στὸν πυροβολητή τον Κουδουνά, "στρέψε τὸ πυροβόλο ὅπως οἱ Τοῦρκοι". Μπήκαμε μέσα στὸ χῶρο συγκέντρωσης καὶ πήραμε μιὰ θέση γιατί αὐτοὶ συντάσσονταν γιὰ νὰ ξεκινήσουν τὴν ἐπίθεση. Σὲ ὅλα αὐτὸ τὸ διάστημα, ἀπὸ τὸν ἀσύρματο ἀκούγαμε μόνο τουρκικά, γιατί δὲν μπορέσαμε νὰ ἀλλάξουμε τὴν ἐξωτερικὴ συχνότητα στὴν δικιά μας καὶ δὲν μπορούσαμε νὰ ἐπικοινωνήσουμε μὲ τὶς φίλιες δυνάμεις. Ὁ Κουδουνὰς ποὺ ἤξερε λίγα τουρκικὰ κάτι ἔπιανε καὶ μᾶς μετέφερε τί ἔλεγαν».
5-0
Τουρκικὰ ἅρματα κατὰ τὴν διάρκεια τοῦ Ἀττίλα 2 στὴν Κύπρο.
AP Photo
«Μπήκαμε μέσα τους λοιπὸν καὶ ἐμεῖς στὴν παράταξη καὶ ὅτι κάνανε αὐτοὶ κάναμε καὶ ἐμεῖς. Ἀφοῦ ἑτοιμάστηκαν, σιγά - σιγὰ ξεκινᾶνε, ξεκινᾶμε καὶ ἐμεῖς, ὅμως τὸ μυαλό μου ἦταν στοὺς ἄλλους τῆς ὁμάδας μου καὶ προσπαθοῦσα, μέσα ἀπὸ τὸ ἅρμα, νὰ δῶ ἐὰν εἶχαν φύγει καὶ εἶχαν πάει ἐπάνω. Ξαφνικὰ δεξιά μας, βλέπω σκόνη νὰ σηκώνεται στὸ ὕψωμα καὶ καταλαβαίνω ὅτι πρόλαβαν καὶ ἔφτασαν στὸ σημεῖο συγκέντρωσης. Τότε ἐπικεντρώθηκαν στὴν κατάστασή μας. Τὸ συναίσθημα τῆς αὐτοσυντήρησης ἀναμίχθηκε μὲ αὐτὸ τοῦ φόβου καὶ τῆς ἀποφασιστικότητας.
Ἤθελα νὰ εἴμαστε τὸ τελευταῖο ἅρμα στὰ δεξιὰ τῆς φάλαγγας, ὅμως ἕνας μᾶς πρόλαβε καὶ πέρασε καὶ πῆρε τὴν θέση μας, ἐμποδίζοντάς μας νὰ ὑλοποιήσουμε τὸ σχέδιο μᾶς νὰ φύγουμε χωρὶς νὰ μᾶς ἀντιληφθοῦν. Ἦταν στὰ δεξιά μας, στὰ 70 μέτρα. Αὐτὸν τὸν ἔβαλα στὸ μάτι. Μόλις φτάσαμε σὲ ἕνα σημεῖο ὅπου ὑπῆρχε ἕνα χαντάκι δίπλα στὸν δρόμο, ἔβαλα τὸ ἅρμα μέσα σὲ αὐτό, ὥστε νὰ μὴν πολυφαινόμαστε καὶ τοῦ ρίχνουμε ἀπὸ κοντινὴ ἀπόσταση. Τὸ τουρκικὸ ἅρμα καταστράφηκε.
Τώρα οἱ Τοῦρκοι βλέποντας αὐτὸ τὸ πρᾶγμα νὰ συμβαίνει δίπλα τους, θορυβήθηκαν καὶ ἄρχισαν νὰ ψάχνουν ἀπὸ ποὺ τοὺς ἦρθε. Ἔπαθαν σύγχυση μεγάλη καὶ ὀπισθοχώρησαν πρὸς τὸ γήπεδο. Τὸ ἴδιο κάναμε καὶ ἐμεῖς. Μόλις ξεκίνησαν νὰ κινοῦνται πρὸς τὸ χωριό, ἐξουδετερώσαμε τὸ τρίτο καὶ τὸ τέταρτο ἅρμα.
Ὅταν χτυπήσαμε τὸ τέταρτο, εἴδαμε ἕνα ἅρμα νὰ ἔρχεται μὲ ταχύτητα κατὰ πάνω μας κάθετα ἀπὸ ἀριστερά. Μᾶλλον μᾶς εἶχε καταλάβει γιατί ἐνῷ στὰ ἄλλα τρία ποὺ χτυπήσαμε, μπορέσαμε νὰ κινηθοῦμε ὅπως τὰ ἄλλα τουρκικά, ὅτι καὶ καλὰ ψάχναμε ἀπὸ ποὺ ἦρθε ἡ βολὴ καὶ γυρνούσαμε πρὸς τὸ γήπεδο, στὸ τέταρτο εἴχαμε ἀνοιχθεῖ πολὺ καὶ δὲν καταφέραμε νὰ κινηθοῦμε πρὸς τὰ πίσω.
Τὸν εἶδα ἀπὸ ἀριστερὰ νὰ ἔρχεται μὲ ταχύτητα, καὶ σκέφτηκα ὅτι θέλει νὰ μᾶς ἐμβολίσει. Μόλις πλησίασε, τοῦ ρίχνουμε καὶ αὐτοῦ καὶ τὸν καταστρέφουμε.
Τότε μᾶς πῆραν εἴδηση γιὰ τὰ καλὰ ὅλοι οἱ ὑπόλοιποι καὶ μᾶς ρίχνανε ὁμαδικά. Ἔβλεπα τὰ βλήματα νὰ σκᾶνε δεξιὰ ἀριστερά. Εὐτυχῶς δὲν μᾶς πῆρε κανένα, γιατί ἤμασταν σὲ κάποια ἀπόσταση καὶ δὲν ἦταν καλοὶ σκοπευτές. Τότε λέω στὸν Τούντα, "δώστα ὅλα στὴ Μαρμάρω νὰ βγοῦμε πάνω". "Μαρμάρω", εἴχαμε βαφτίσει τὸ ἅρμα.
Ὁ Νῖκος, καλή του ὥρα ἐκεῖ ποὺ εἶναι, ἔμπειρος ὁδηγὸς καὶ τεχνίτης, βγάζει προπέτασμα καπνοῦ καὶ τὰ δίνει ὅλα στὴν Μαρμάρω. Ἀνεβήκαμε τὸν λόφο μέχρι ποὺ φτάσαμε σὲ ἕνα πλατωμα ποὺ εἶχε καλὰ σημεῖα κάλυψης. Τότε συνεχίσαμε νὰ πυροβολοῦμε κατὰ τῶν Τούρκων ἀλλάζοντας συνεχῶς θέση, καθηλώνοντας τους.
Συνεχίζαμε νὰ τοὺς πυροβολοῦμε, μέχρι ποὺ σὲ κάποια στιγμή, τὸ κλεῖστρο τοῦ πυροβόλου, μαγκώνει τὸ γάντι ἀμιάντου ποὺ χρησιμοποιοῦσε ὁ Ἀνδρέας ὁ γεμιστῆς γιὰ νὰ πιάνει τοὺς κάλυκες καὶ νὰ τοὺς πετάει ἔξω ἀπὸ τὸ ἅρμα.
Τὸ πυροβόλο ἀχρηστεύτηκε. Τὸ κλεῖστρο οὔτε ἄνοιγε οὔτε ἔκλεινε. Τὸ πυροβόλο δὲν πήγαινε οὔτε μπρὸς οὔτε πίσω. Εἶχε μπλοκάρει γιὰ τὰ καλά. Ἔπρεπε νὰ κάνουμε τεχνητὴ ὀπισθοδρόμηση. Γιὰ αὐτὸ χρειαζόμασταν ἕνα γερὸ σταθερὸ σημεῖο γιὰ νὰ σπρώξουμε τὸ πυροβόλο πρὸς τὰ πίσω. Ἔπρεπε νὰ ὀπισθοχωρήσουμε. Ξεκινήσαμε μὲ προφυλάξεις νὰ ἑνωθοῦμε μὲ τὸ ὑπόλοιπο τμῆμα μας λίγο παραπέρα. Ἐκεῖ εἶδα τὸ Μ-113 του Ἴλαρχου. Τότε μοῦ ἦρθε ἡ ἰδέα νὰ τὸ χρησιμοποιήσω γιὰ νὰ κάνουμε τὴν τεχνητὴ ὀπισθοδρόμηση.
Τὸ γάντι ἀπελευθερώθηκε καὶ ἔτσι μαζὶ μὲ τὴν ὑπόλοιπη μονάδα, συνεχίσαμε νὰ ρίχνουμε πρὸς τοὺς Τούρκους, τοὺς ὁποίους καὶ ἀπωθήσαμε.
Ἡ χαρά μας ἦταν ἀπερίγραπτη! Ὅλοι μαζευτήκαμε σὲ ἕνα μέρος καὶ ἀρχίσαμε νὰ πανηγυρίζουμε νὰ ἀγκαλιαζόμαστε καὶ νὰ γελᾶμε, μέχρι ποὺ ξαφνικὰ τὸ ἅρμα μας ἄρχισε νὰ δέχεται πυροβολισμούς, ἀπὸ φορητὰ ὅπλα. Ἦταν δικοί μας ποὺ ἔφταναν στὸ σημεῖο συγκέντρωσης καὶ εἶδαν τουρκικὸ ἅρμα καὶ ἤθελαν νὰ τὸ ἀνατινάξουν. Εὐτυχῶς τοὺς σταματήσαμε μέσῳ τοῦ ἀσυρμάτου τοῦ Ἴλαρχου πρὶν φτάσουν τὰ ΠΑΟ, γιατί ἀλλιῶς ἡ Μαρμάρω δὲν θὰ γλίτωνε».
Πῶς σώθηκαν τοὐλάχιστον 3.000 Ἑλληνοκύπριοι
«Ἡ μάχη ποὺ δώσαμε συνετέλεσε στὸ νὰ προλάβουν νὰ φύγουν χιλιάδες ἄμαχοι ἀπὸ τὴ Μόρφου, στὴν περιοχὴ ποὺ λέγεται Ἀσώματος Μύρτου.
Ὁ δρόμος ποὺ μποροῦσαν νὰ πάρουν ὅσοι ἔφευγαν ἀπὸ τὴν Μόρφου πρὸς τὸν ἐλεύθερο τομέα, περνοῦσε ἀπὸ τὴν Σκυλλούρα. Ἐξ αἰτίας τῆς δράσης μας, καθυστερήσαμε τὰ τουρκικὰ στρατεύματα ἀπὸ τὸ νὰ καταλάβουν την Μόρφου. Μάλιστα, τὸ ἀπόγευμα ποὺ τελειώσαμε τὴν μάχη, ἀκούσαμε ἀπὸ ἕνα τρανζιστοράκι, τὸ ΡΙΚ νὰ λέει ὅτι κατελήφθη ἡ Μόρφου. Ὅμως στὴν Μόρφου πήγαμε ἐμεῖς τὸ σούρουπο τῆς ἑπόμενης, ὅταν ἀποχωρήσαμε ἀπὸ τὶς θέσεις ποὺ εἴχαμε ἕως ἐκείνη τῶν ὥρα καὶ τὴν βρήκαμε τελείως ἄδεια.
Ξημερώματα 15 Αὐγούστου, πήραμε διαταγὴ νὰ ἐγκαταλείψουμε τὴν Μόρφου καὶ νὰ ἑνωθοῦμε μὲ τὴν ὑπόλοιπη μονάδα μας. Καταφέραμε νὰ μετακινηθοῦμε κυρίως καλυπτόμενοι ἀπὸ προπετάσματα καπνοῦ ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τοὺς καπνοὺς ἀπὸ σπίτια ποὺ εἶχαν βομβαρδιστεῖ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ 2 βενζινάδικα ποὺ εἶχαν βομβαρδίσει τουρκικὰ ἀεροσκάφη, μέχρι ποὺ βρήκαμε τὴν ὑπόλοιπη μονάδα μας».
51 χρόνια μετά...
Ὁ Κ. Δρόσος μὲ τὴν «Μαρμάρω», ποὺ διατηρεῖται καὶ σήμερα σὲ στρατόπεδο τῆς Ἐθνικῆς Φρουρᾶς στὴν Κύπρο. Ἀρχεῖο Κ. Δρόσου
«51 χρόνια μετὰ ἐξακολουθοῦν νὰ εἶναι ἀνάμεικτα τὰ συναισθήματα καὶ γιὰ νὰ εἶμαι εἰλικρινής, ἐμένα μοῦ φαίνεται πὼς ὅλα αὐτὰ διαδραματίστηκαν χθές. Θυμᾶμαι ἀκόμη τὰ παιδιὰ ποὺ ἀφήσαμε ἐκεῖ πέρα, τοὺς 128 Ἕλληνες φαντάρους ποὺ εἶναι θαμμένοι στὴ Λευκωσία. Σκέφτομαι τοὺς ἀγνοούμενους, τοὺς ἀνθρώπους ποὺ παραμένουν χαμένοι μὲ τοὺς συγγενεῖς τους νὰ μὴν ξέρουν ἀκόμη ποὺ βρίσκονται.
Ὁ ἑλληνικὸς λαὸς πρέπει νὰ παραμείνει σταθερὰ ἀλληλέγγυος στὸν κυπριακὸ λαό, στὸν ἀγῶνα του ἐνάντια στὴν κατοχὴ καὶ σὲ ὁποιοδήποτε διχοτομικὸ σχέδιο. Τὸ δίκαιο αἴτημα γιὰ μιὰ Κύπρο Ἑνιαία, Ἀνεξάρτητη, ἕνα καὶ ὄχι δύο κράτη, μὲ μία καὶ μόνη κυριαρχία, μία ἰθαγένεια καὶ διεθνῆ προσωπικότητα, ἐλεύθερη ἀπὸ ξένες βάσεις καὶ στρατεύματα, χωρὶς ξένους ἐγγυητὲς καὶ προστάτες, κοινὴ πατρίδα Ἑλληνοκυπρίων καὶ Τουρκοκυπρίων, δὲν ἀκυρώνεται ἀπὸ τὶς δυσκολίες τοῦ σημερινοῦ ἀρνητικοῦ συσχετισμοῦ δυνάμεων. Γιατί εἶναι ἡ μόνη θέση ποὺ ἀπαντᾶ ἀκριβῶς στὰ σημερινὰ ἐπείγοντα προβλήματα καὶ δίνει προοπτικὴ στὴν πάλη τοῦ κυπριακοῦ λαοῦ, ὅλων τῶν λαῶν τῆς εὐρύτερης περιοχῆς μας».
