Φώτης Πίττας
(Ὁ φλογερὸς Διδάσκαλος)
«Ὅταν συνελήφθηκα καὶ μὲ εἴχανε στὰ βασανιστήρια, μοῦ σπάσανε τα παγίδια. Ἔφτυνα αἷμα. Στὸ κελλὶ ποὺ ἤμουνα, βουτοῦσα τὸ δάκτυλό μου στὸ αἷμα καὶ ζωγράφισα στὸν τοῖχο τὴ μορφὴ τῆς Ἐλευθερίας». Τὸ συγκλονιστικὸ αὐτὸ γεγονὸς διηγήθηκε ὁ ἴδιος ὁ Φώτης σὲ συγκρατούμενό του. Τὴ ζωγραφιὰ αὐτὴ τὴν εἶδαν καὶ ἄλλοι συγκρατούμενοί του καὶ θαύμασαν τὴ γενναιότητα τοῦ παλληκαριοῦ. Ἐνῷ ἦταν τσακισμένος ἀπὸ τὰ ἀλλεπάλληλα βασανιστήρια, νηστικός, ἄϋπνος, ζωγράφισε μὲ τὸ αἷμα του στὸν τοῖχο τοῦ σκοτεινοῦ κελλιοῦ «Τὴν ἐλευθερία μὲ τὸ σπαθὶ ξεγυμνωμένο καὶ τὴ Σημαία ψηλά».
Λίγες μέρες, πρὶν γίνει ὁλοκαύτωμα στὸν Ἀχυρῶνα του Λιοπετρίου, ἔγραφε σ' ἕνα συναγωνιστή του. «Οἱ Ἄγγλοι κατακτητές, στὴν προσπάθειά τους νὰ κάμψουν τὸ φρόνημά μας, χρησιμοποιοῦν κάθε θεμιτὸ καὶ ἀθέμιτο μέσο. Μὲ πρωτοφανεῖς συλλήψεις καὶ ἀνθρωπομαζώματα ἐλπίζουν ὅτι θὰ μᾶς συντρίψουν. Δὲν θὰ τὸ κατορθώσουν ὅμως ποτέ, γιατί τὰ παιδιὰ τῆς ΕΟΚΑ πάντα ἀλύγιστα τραβοῦν τὸ δρόμο πρὸς τὴ λευτεριά καὶ δὲν πτοοῦνται οὔτε ἀπὸ τὶς συλλήψεις, οὔτε ἀπὸ τὶς καταπιέσεις. Μὲ τὴ βοήθεια τοῦ Θεοῦ θὰ συνεχίσουμε τὸν ἀγῶνα μας μέχρι τὴν τελικὴ νίκη, ὅσες θυσίες καὶ ἂν χρειαστοῦν, ἕτοιμοι νὰ προσφὲ¬ρουμε καὶ αὐτὴ τὴ ζωή μας θυσία στὸν ἱερό μας ἀγῶνα».
«Οἱ θυσίες ὁδηγοῦν πρὸς τὴ Λευτεριὰ» ἔγραφε σὲ ἄλλη ἐπιστολή του. Στὶς 2 Σεπτεμβρίου 1958 στὸν ἀχυρῶνα του Λιοπετρίου προσέφερε τὸ αἷμα του μέσα στὶς φλόγες καὶ στοὺς καπνοὺς τῆς μάχης, μέσα στὴ δόξα.
Ὁ Φώτης Πίττας γεννήθηκε στὸ Φρέναρος, κοντὰ στὴν Ἀμμόχωστο. Γονεῖς του ἦταν ὁ Σταῦρος καὶ ἡ Μαρία Πίττα. Εἶχε ἄλλα πέντε ἀδέλφια. Τελείωσε τὸ Δημοτικὸ σχολεῖο τοῦ χωριοῦ του. Ὁ δάσκαλός του Ἀνδρέας Χατζηλουκᾶς γράφει: «Εἶμαι περήφανος γιὰ τὸ μαθητή μου. Πρότυπο σὲ ὅλα του! Τὸν εἶχα πάντα γιὰ παράδειγμα στὰ ἄλλα παιδιά. Εὐφυέστατος, καλός, πειθαρχημένος ἀλλὰ δυναμικός, μὲ δική του γνώμη ἀπὸ μικρός».
Ἕνα μῆνα πρὶν ἀπὸ τὸ θάνατό του πέρασε ἀπὸ τὸ σπίτι του δασκάλου του. Ὁ δάσκαλός του τὸν καμάρωνε: «Λεβέντης, γεροδεμένος, ὄμορφος, ζωσμένος τὸ περίστροφό του». Τοῦ ζήτησε τὴν «Πολιτεία» τοῦ Πλάτωνα, γιὰ νὰ τὴν μελετήσει καὶ συζήτησαν γιὰ ἐτυμολογίες λέξεων!
Τελείωσε τὸ Γυμνάσιο Ἀμμοχώστου καὶ στὴ συνέχεια φοίτησε στὸ Διδασκαλικὸ Κολλέγιο Μόρφου (1953-1955). Διακρινόταν γιὰ τὴν ἐξαιρετική ἐπιμέλειά του καὶ τὸν ἄρτιο χαρακτῆρα του.
Οἱ Ἄγγλοι μαυροπινάκιζαν ὅσους φοιτητὲς φοιτοῦσαν ἢ δίδασκαν σὲ Κατηχητικὰ ἢ συμμετεῖχαν σὲ ἐθνικὲς ἐκδηλώσεις. Παρ' ὅλα αὐτὰ ὁ Φώτης ἦταν τακτικὸς στὰ μαθήματα Ἀνωτέρου Κατηχητικοῦ, ποὺ γίνονταν στὸ Θ.Ο.Ι. (Θρησκευτικὸ Ὀρθόδοξο Ἵδρυμα) Ἁγίου Μάμαντος καὶ δίδασκε Κατηχητικὸ στὰ παιδιὰ τοῦ Δημοτικοῦ τὶς Κυριακὲς μετὰ τὴ Θεία Λειτουργία. Στὶς 25 Μαρτίου 1955 ἡ δοξολογία καὶ ἡ παρέλαση ἦταν κάτι τὸ ξεχωριστό. Σχεδὸν ὅλοι οἱ φοιτητὲς τοῦ Κολλεγίου πῆραν μέρος καὶ ὁ Φώτης πρωτοστάτησε.
Ἡ Ἀγγλία τοῦ πρόσφερε ὑποτροφία, ποὺ θὰ τὸν βοηθοῦσε ν' ἀνέβει πολὺ ψηλὰ στὸ ἐπάγγελμά του, ἀλλὰ ὁ τίμιος νέος την ἀπέκρουσε. Δὲν ἤθελε νὰ δεσμευθεῖ καὶ νὰ γίνει ὄργανο τῶν Ἄγγλων γιὰ τὸν ἀφελληνισμὸ τῆς Κυπριακῆς Ψυχῆς.
Τὴν ἐποχὴ ἐκείνη στὸ Διδασκαλικὸ Κολλέγιο Μόρφου ὅλα τὰ μαθήματα διδάσκονταν στὰ Ἀγγλικὰ ἐκτὸς ἀπὸ τὰ Ἑλληνικά. Ἑλληνικὴ ἱστορία δίδασκε... Τοῦρκος καθηγητής.
Μὲ τὴν ἔναρξη τοῦ ἀγῶνα ὁ Φώτης βρέθηκε ἀνάμεσα στὴν ὀλιγομελῆ ὁμάδα τῆς ΕΟΚΑ τοῦ Κολλεγίου. Ἡ πρώτη ἀγωνιστικὴ ἐνέργεια ἔγινε τὸ βράδυ τῆς 20ῆς Μαρτίου 1955. Μὲ τοὺς συναγωνιστές του ἔγραφαν συνθήματα στὶς αἴθουσες διδασκαλίας: «Ἐλευθερία ἢ θάνατος», «Ζήτω ἡ Ἕνωσις», «Ζήτω ἡ ΕΟΚΑ».
Μιὰ ἄλλη δυναμικὴ ἐνέργεια ἦταν νὰ προκληθοῦν ἐκρήξεις στὸ κεντρικὸ κτίριο τοῦ Κολλεγίου. Μιὰ στὸ ἰσόγειο καὶ μιὰ στὸν 1ο ὄροφο. Πραγματικὰ τὰ μεσάνυχτα τῆς 23ης Ἰουνίου μιὰ ἐκκωφαντικὴ ἔκρηξη συγκλόνισε τὸ Κολλέγιο. Ὁ Φώτης δὲν ἔρριξε τὴ χειροβομβίδα στὸ ἰσόγειο, ἀλλὰ σὲ παρακείμενο χωράφι. Ἦταν ἀνθρωπιστής. Δὲν ἤθελε νὰ κινδυνεύσουν οἱ ἀνύποπτοι νυχτοφύλακες.
Τὸ Σεπτέμβριο τοῦ 1955 διορίσθηκε σὰν δάσκαλος στὴν Ἄχνα, ἕνα μεγάλο καὶ πλούσιο χωριό της Μεσαορίας. Τὸ ἔργο του δασκάλου ἦταν γιὰ τὸ φλογερὸ νέο μιὰ μεγάλη καὶ ἱερὴ ἀποστολή. Ἔσπερνε στὶς ἀθῶες ψυχὲς τῶν παιδιῶν «τὴν ἀγάπη καὶ τὴ γνώση». Σὰν Κατηχητὴς ἔσπερνε στὶς ψυχές τους τὴν Ἀλήθεια τοῦ Χριστοῦ.
Ἀλλὰ ἐκτὸς ἀπὸ τὸ ἔργο του στὸ σχολεῖο ἀνέπτυξε καὶ πλούσια ἐξωσχολικὴ δράση. Θρησκευτικὴ καὶ ἐθνική. Σὲ ὅλο τὸ χωριὸ ἦταν ἀγαπητὸς καὶ σεβαστός, πρότυπο καὶ ὑπόδειγμα γιὰ ὅλους.
Ταυτόχρονα ὁ ἐνθουσιώδης νέος ἦταν καὶ Ἀρχηγὸς ὁμάδος τῆς ΕΟΚΑ, ποὺ ἀνέπτυσσε πλούσια πατριωτικὴ δράση στὴν περιοχή. Στὶς 10 Ἰανουαρίου 1957 τὸν συνέλαβαν οἱ Ἄγγλοι καὶ τὸν μετέφεραν στὸν Ἀστυνομικὸ σταθμὸ Ἀμμοχώστου. Ἐκεῖ τὸν ὑπέβαλαν σὲ μιὰ σειρὰ ἀπὸ ἀπάνθρωπα καὶ φρικτὰ βασανιστήρια. Ἡ πίστη καὶ ἡ προσευχὴ τοῦ ἔδωσαν δύναμη καὶ ὑπέμεινε τὸ μαρτύριο χωρὶς νὰ λυγίσει. Στὸ κελλὶ τοῦ μαρτυρίου βρῆκε τὴ δύναμη καὶ ἔγραψε μὲ τὸ αἷμα του θαρρεῖς, τὸ ἡμερολόγιο τῶν ἡμερῶν ἐκείνων. Ἕνα ρῖγος σὲ διαπερνᾶ, καθὼς τὸ διαβάζεις καὶ ἕνας βαθὺς σεβασμὸς πλημμυρίζει την καρδιὰ γιὰ τὴν πίστη καὶ ἀρετὴ τοῦ ἥρωος:
Πέμπτη 10-1-57
Μὲ συνέλαβεν ἡ ἀστυνομία... ἡ ὥρα 4 π.μ. Ξυλοκόπημα ἀπὸ τὰς 5 π.μ. ἕως 11 π.μ. στὸν σταθμὸν Ἀμμοχώστου. Τὸ ἀπόγευμα 3-5 καὶ 9-11 μ.μ. ξυλοκόπημα... Ἡμέρα φρίκης, ἀγωνίας, πόνου. Σπάσιμο πλευρῶν. Παράλυσις δυνάμεων. Οὐραιμία. Κρύο.
Παρασκευὴ 11-1-57
Δὲν μπόρεσα νὰ σκεπασθῶ μὲ τὶς πατανίες ἀπὸ ἀπώλεια δυνάμεων. Φρικτοὶ πόνοι. Ξυλοκόπημα ἀπὸ 8-10 π.μ. καὶ 3-5 μ.μ. Δὲν ἔφαγα τίποτε ἀπὸ τὴν Τετάρτη. Μόνο νερό. Μὲ δυσκολία περπατῶ. Μὲ πολλὲς προσπάθειες σηκώνομαι. Μέρα καὶ νύχτα γογγύζω ἀπὸ τοὺς πόνους. Κάθε κίνηση καὶ γογγυσμός. Ξαπλωμένος μὲ μαξιλλάρι ψωμιά. Τραβῶ μὲ τὸ χέρι μου τὰ μαλλιά μου, γιὰ νὰ σηκώσω τὴν κεφαλή μου.
Σάββατον 12-1-57
Ἡ νύκτα πέρασε μὲ φοβεροὺς πόνους καὶ ἀγωνία. Ἀπὸ τὶς 8-10 π.μ. μὲ ξυλοκόπησαν ἄγρια...
Κυριακὴ 13-1-57
Ἀκούω τὴν καμπάνα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου Ἐξορινοῦ νὰ κτυπᾶ. Ἡ καρδιά μου κτυπᾶ, ἀναγαλλιάζει. Παρακαλῶ τὸν Παντοδύναμο νὰ μὲ βοηθήσει, νὰ μοῦ δώσει κουράγιο καὶ θάρρος, γιὰ νὰ μπορέσω νὰ ἀντεπεξέλθω στὸ μαρτύριο. Παρακαλῶ νὰ μὲ ἐνδυναμώσει. Νὰ μὲ ἀξιώσει νὰ ἰδῶ τὴν Κύπρο μας ἐλεύθερη. Ἡμέρα ἀγωνίας. Τὸ ἀπόγευμα μπαίνουν στὸ κελλί, μὲ φοβερίζουν.
Δευτέρα 14-1-57
Τὴν Κυριακή, χθές, ἔκανα τὸ τάμα μου. Μιὰ λαμπάδα ἴση μὲ τὸ ἀνάστημά μου. Νύκτα τρόμου καὶ ἀγωνίας. Ξυλοκόπημα ἀπὸ 8-10 π.μ. καὶ 3-5 μ.μ. Πάλιν σχεδὸν νηστικός, ἕνα γάλα, γιαούρτι, νερό. Προσευχή.
Τρίτη 15-1-57
Μιὰ νύχτα ποὺ θὰ τὴν θυμᾶμαι σ' ὅλη μου τὴ ζωή. Στὶς 11 π.μ. μὲ πῆραν στὸ γραφεῖο, ὅπου βρῆκα ὅ,τι μοῦ εἶπαν. Δυὸ ἠλεκτρικοὺς προβολεῖς, πολὺ ἰσχυρᾶς ἐντάσεως. Μὲ ὑπεχρέωσαν νὰ κάθομαι μέχρι τὴ ροδοδάκτυλη αὐγὴ μπροστὰ σ' αὐτούς. Σὲ ἀπόσταση 12-15 ἰντζῶν. Ζέστη. Μὲ ψήσανε σιγά-σιγά. Τὰ χείλη μου σχημάτισαν κρούστα.
Τετάρτη 16-1-57
Ὁ ἱδρώτας τρέχει ἀδιάκοπα. Αἰσθάνομαι ἰσχυροὺς πονοκεφάλους. Μοῦ περιγράφουν σκηνὲς φρίκης. Πῶς θὰ μὲ κρεμάσουν κ.λπ. Ἀπώλεια αἰσθήσεων. Μὲ περιλούουν νερό. Συνέρχομαι. Μὲ μεταφέρουν στὸ κελλί μου δύο Τοῦρκοι ὑποβαστάζοντάς με ἀπὸ τὶς μασχά¬λες. Ὅλη μέρα τὴν Τρίτη δὲν μ' ἄφησαν νὰ κοιμηθῶ. Τρίτη καὶ Τετάρτη, ἡμέρες τρόμου, ἀνακρίσεων καὶ ἀγωνίας.
Σάββατο 19-1-57
Οἱ ἀνακρίσεις συνεχίζουν νυχθημερόν. Ἡ καμπάνα κτυπᾶ στὴν ἐκκλησία τοῦ Ἁη Γιώργη. Προσεύχομαι, παρακαλῶ, εὐχαριστῶ.
Κυριακὴ 20-1-57
Μὲ ξύπνησε τὸ χαρμόσυνο σήμαντρο τῆς ἐκκλησιᾶς. Προσεύχομαι, ἀρχίζω νὰ ψάλλω. Ὅ,τι ἤξερα κι ὅ,τι μποροῦσα νὰ θυμηθῶ ἀπὸ τὴ Θεία Λειτουργία. Τὸ ἀπόγευμα τραγουδοῦσα πατριωτικὰ ἄσματα.
Τρίτη 22-1-57
Καθὼς μὲ βγάζουν τὸ πρωὶ καὶ τὸ μεσημέρι... καὶ τὸ βράδυ, ἀκούω τὶς γοερὲς κραυγὲς ἀνακρινομένων προσώπων. Ἀσφαλῶς τοὺς κτυποῦν μὲ τὸν ἴδιο κτηνώδη τρόπο, ποὺ μὲ κτύπησαν καὶ μένα.
Πέμπτη 24-1-57.
Πληροφοροῦμαι ὅτι φονεύθηκε ὁ Μᾶρκος Δράκος, ἕνας ἀπὸ τοὺς καλύτερους ἀγωνιστές. Μὲ λυπεῖ αὐτὸ κατάκαρδα, ἀλλὰ δὲν χάνω τὸ θάρρος καὶ τὶς ἐλπίδες μου. Πιστεύω στὴν ἐλευθερία τῆς Κύπρου· ἀργὰ ἢ γρήγορα θαρθῆ!
Κυριακὴ 27-1-57
Μετὰ ἀπὸ τὰ πρωινὰ τροπάρια καὶ ψαλμοὺς ποὺ γνώριζα, ἄρχισα νὰ σκέπτομαι νὰ σχεδιάσω κάτι στὸν τοῖχο. Συλλαμβάνω την ἰδέα. Ἡ ἐλευθερία μὲ τὸ σπαθὶ ξεγυμνωμένο καὶ τὴ σημαία ψηλά.
Πέμπτη 31-1-57
Ἀνοίγει ἡ πόρτα... τρίζουν οἱ ἀμπάρες. Παίρνω τὴ σούπα μου ἀπὸ λουβάνες, κρεμμύδια κ.λπ. Μετὰ ἀπὸ λίγο ἀνοίγει ξανὰ ἡ πόρτα καὶ μοῦ λένε νὰ ἑτοιμασθῶ... Μοῦ βάζουν τὶς χειροπέδες (μὲ παίρνει τὸ παράπονο), μὲ ἀνεβάζουν στὸ αὐτοκίνητο καὶ μὲ μεταφέρουν στὴν Κοκκινοτριμιθιά. Νέα ζωή... ἔληξε τὸ μαρτύριο... Ἀρχίζει νέο...
Στὶς φυλακὲς ἀρχίζει νέους ἀγῶνες ἀνάμεσα στοὺς «ἐλεύθερους φυλακισμένους». Μελετᾶ χριστιανικὰ βιβλία. Συχνὰ ἀποτραβιέται στὸν ἑαυτό του καὶ πέφτει σὲ περισυλλογή. Μετέχει στοὺς κύκλους μελέτης Ἁγίας Γραφῆς καὶ δυναμώνει τοὺς ἄλλους μὲ τὶς πνευματικὲς σκέψεις του. Ἐκεῖ γνωρίσθηκε μὲ τὸν ἥρωα Ἀνδρέα Κάρυο καὶ συνδέονται μὲ ἁγνὴ φιλία.
Ὁ Θεολόγος Μιχ. Μιχαηλίδης γράφει τὰ ἀκόλουθα στὸ βιβλίο του «Ἀνατολὴ στὸ στρατόπεδο»: Ἦταν ὁ Φ. Πίττας καὶ ὁ Α. Κάρυος «δυὸ ὑπέροχοι νέοι, ποὺ πρωτοστατοῦσαν σὲ κάθε χριστιανικὴ ἐκδήλωση. Ταπεινοί, συνετοί, δραστήριοι. Ποτὲ δὲν ἔδωσαν ἀφορμὴ γιὰ παρεξήγηση. Ἐπεβάλλοντο μὲ τὸ ἀνεπίληπτο παράδειγμά τους. Ἡ ἀρετή τους ἀκτινοβολοῦσε στὸ πρόσωπο. Οἱ συμβουλές τους, σοφὲς καὶ οἰκοδομητικές, μιλοῦσαν σ' ὅλων τὶς καρδιές...»
Πόθος καὶ τῶν δυὸ παλληκαριῶν ἦταν νὰ βγοῦν ἀπὸ τὴ φυλακή. Νὰ πολεμήσουν γιὰ τὴν Πατρίδα, κι ἂν χρειασθεῖ νὰ ποτίσουν μὲ τὸ αἷμα τους τὸ δένδρο τῆς ἐλευθερίας. Ἤθελαν νὰ δραπετεύσουν. Ἡ ἔγκριση ἦλθε ἀπὸ τὸν Ἀρχηγό. Προετοιμάσθηκαν μὲ πολλὴ προσευχή. Πῶς ἔγινε ἡ δραπέτευση κάτω ἀπὸ τὰ ἄγρυπνα μάτια τῶν Τούρκων καὶ Ἄγγλων φρουρῶν; Μόνο μὲ θαῦμα μπορεῖ νὰ ἐξηγηθεῖ. Τοὺς σκέπασε τὸ χέρι τοῦ Θεοῦ. (Οἱ Βαρωσιῶτες ἔστειλαν ἕνα αὐτοκίνητο φορτηγό, φορτωμένο μὲ πορτοκάλια, δῶρο γιὰ τοὺς φυλακισμένους. Σ' αὐτὸ ὑπῆρχε μιὰ εἰδικὴ κρύπτη, γιὰ τοὺς 4 ἀγωνιστές. Οἱ ἀγωνιστὲς ἔφθασαν ἐκεῖ κρυμμένοι σὲ κόφες, σκεπασμένοι μὲ ἄχρηστα μαρούλια καὶ ἄλλα χόρτα καὶ ἐν συνεχείᾳ κρύφθηκαν στὴν κρύπτη, ποὺ κανονικὰ ἦταν γιὰ τρεῖς. Οἱ φρουροὶ ἐρεύνησαν τὸ αὐτοκίνητο καὶ τὸ βρῆκαν... ἐντάξει).
Τὸ αὐτοκίνητο τοὺς ἄφησε σ' ἕνα περιβόλι, στὸ Παραλίμνι, κοντὰ στὴ θάλασσα. Ὁ καθηγητὴς Φρίξος Δημητριάδης, διηγεῖται: «Μόλις ἐφθάσαμε, ἡ πρώτη μας μέριμνα ἦτο νὰ εὐχαριστήσουμε τὸν Θεὸν ὅλοι μαζὶ εἰς κοινὴν προσευχὴν καὶ νὰ τὸν παρακαλέσωμεν θερμά, ὅπως μᾶς βοηθήσει ν' ἀνταποκριθῶμεν πλήρως εἰς τὴν μέ- γάλην κλῆσιν τῆς Πατρίδος μας καὶ ν' ἀγωνισθῶμεν μέχρι θανάτου, διὰ νὰ τὴν ἀπελευθερώσωμεν. Εἶχα μαζί μου πιστὸν σύντροφον καὶ τὴν Κ. Διαθήκην, διὰ τοῦτο τὸ ἀπόγευμα ἐπροχωρήσαμεν εἰς ἕνα ἀπόμερον καὶ ἥσυχον μέρος ἑνὸς περιβολιοῦ, καὶ ἐμελετήσαμεν τὸ ια΄ κεφ. τῆς πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῆς του Ἀπ. Παύλου: «Οἳ διὰ πίστεως κατηγωνίσαντο βασιλείας... ἔφραξαν στόματα λεόντων, ἔσβεσαν δύναμιν πυρός, ἔφυγον στόματα μαχαίρας... ἐγεννήθησάν ἰσχυροὶ ἐν πολέμῳ, παρεμβολὰς ἔκλιναν ἀλλοτρίων... ἐν ἐρημίαις πλανώμενοι καὶ σπηλαίοις καὶ ταῖς ὀπαῖς τῆς γῆς»... Τί δύναμιν ἀντλήσαμε ἀπὸ αὐτὸ τὸ κεφάλαιον τῆς Ἁγίας Γραφῆς!
Μὲ αὐτὸ τὸ ἡρωικὸ πνεῦμα συνεχίζει ὁ Φ. Πίττας τοὺς εὐγενικοὺς ἀγῶνες του. Πέντε μῆνες μετὰ τὴν ἡρωικὴ διάσωσή του, καὶ τέσσερις ἡμέρες πρὶν ἀπὸ τὸ ὁλοκαύτωμα τοῦ Λιοπετρίου, γράφει σὲ κάποιο κρατούμενο μιὰ ἐπιστολή, ποὺ δείχνει τὸν πόνο του γιὰ τὸ δρᾶμα τοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, τὴν ὑπερηφάνειά του γιὰ τὰ κατορθώματα τῶν ἡρώων τῆς Κύπρου, καὶ τὴν ἑλληνικότητα τῆς Κύπρου, καὶ τὴν πίστη του γιὰ τὴ νίκη.
«Ἀγαπητὲ Γ...
Πέντε μῆνες ἔχουν περάσει ἀπὸ τότε ποὺ ὁ Κύριος μᾶς κάλυψε μὲ τὸ πέπλο του, γιὰ νὰ περάσουμε μπροστὰ ἀπὸ τὰ μάτια του λυσσασμένου Ἄγγλου φρουροῦ... Αὐτὴ τὴ στιγμή... φέρνω στὴ σκέψη μου τὶς χιλιάδες ἀδέλφια, ποὺ νυχθημερὸν στενάζουν κλεισμένοι στοῦ κατακτητοῦ τὰ ναζιστικὰ στρατόπεδα... τὶς δύο χιλιάδες οἰκογένειες ποὺ ἔχουν ἀπὸ χρόνια στερηθεῖ τὸν πατέρα, τὸν ἀδελφὸ ἢ καὶ τοὺς δυὸ μαζί... εἶναι στιγμὲς ποὺ ἡ καρδιὰ τοῦ ἀνθρώπου ραγίζει ἀπὸ παράπονο, ραγίζει καὶ θέλει νὰ γίνει χίλια κομμάτια, βλέποντας τὸ δρᾶμα τοῦ ἑλληνικοῦ Κυπριακοῦ λαοῦ, τὴν τραγωδία της Κύπρου μας. Μιὰ δράκα Ἕλληνες ἀγωνίζονται, γιὰ νὰ διώξουμε μιὰν αὐτοκρατορία, ν' ἀντιμετωπίσουμε ἕνα βάρβαρο λαὸ σὰν τοὺς Τούρκους... Κι ἀναλογίζομαι, μήπως δὲν εἶναι οἱ ἴδιοι αὐτοὶ Ἕλληνες, ποὺ γιὰ ἑκατοντάδες χρόνια ζοῦσαν σκλαβωμένοι, σὲ μιὰ ληθαργικὴ κατάσταση, ποὺ δύσκολα πίστευε κανεὶς πὼς εἶναι Ἕλληνες! Ναί! Ἀπὸ τὴν ἴδια ὕλη εἶναι φτιαγμένη ἡ καρδιὰ τῆς Κύπρου, ἀπὸ τὴν ὁποία τράφηκε κι ἡ καρδιά των Μαραθωνομάχων, τῶν Σπαρτατιῶν, τῶν κλεφτῶν τοῦ '21 καὶ τῶν παλληκαριῶν τοῦ '40... ὅσο πιὸ πολλὰ δάκρυα κυλήσουν στὰ μάγουλα, κι ὅσο πιὸ πολὺ αἷμα χυθεῖ, τόσο πιὸ σύντομα θὰ ἐξαγνισθεῖ ἡ Κύπρος μας, καὶ θὰ ριχθεῖ στὴν ἀγκαλιὰ τῆς Μάνας. Οἱ θυσίες ὁδηγοῦν πρὸς τὴν Λευτεριά. Ἀδέλφια: ὁ κάθε ἀγωνιζόμενος εἶναι κι ἐλεύθερος. Ὅλοι ἀδελφωμένοι, μονοιασμένοι, μὲ τοῦ Θεοῦ τὴ βοήθεια, ἂς βαδίσωμε τὸν δρόμο τοῦ Γολγοθᾶ, τὸν δρόμο πρὸς τὴ λευτεριά.
Μὲ ἀδελφικὴ ἀγάπη, Φώτης».
Στὶς 2 Σεπτεμβρίου 1958 ὁ Φ. Πίττας μὲ τοὺς ἄλλους τρεῖς ἥρωες τὸν Χρίστο Σαμάρα, Ἀνδρέα Κάρυο καὶ Ἠλία Παπακυριακοῦ στόν ταπεινό ἀχυρῶνα του Λιοπετρίου ξαναανάστησαν τὸ Χάνι τῆς Γραβιᾶς, τὸ Ἀρκάδι καὶ τὸ Κούγκι. Πολέμησαν μὲ πλῆθος στρατοῦ της ἀποικιοκρατίας. Κόλαση φωτιᾶς δημιουργήθηκε. Τριῶν τόπων χειροβομβίδες, 11 βόμβες τύπου ρουκέττας καὶ πλῆθος καπνογόνα ἔρριξε ὁ στρατός. Τὸ «ὀχυρὸ» κτυπιόταν ἀπὸ παντοῦ μὲ βαρειὰ ὅπλα.
— "Παραδοθεῖτε" ἐκραύγαζαν οἱ Ἄγγλοι.
— "Μολὼν λαβέ", ἀπαντοῦσαν διαρκῶς οἱ γενναῖοι.
Ἀλύγιστες ἔμειναν οἱ ψυχὲς τῶν παλληκαριῶν. Ὅλο τὸ Λιοπέτρι εἶχε μετατραπεῖ σὲ «προσευχητάρι». Ὅλοι προσεύχονταν γιὰ τοὺς ἥρωες.
Οἱ ... γενναῖοι Ἄγγλοι, ποὺ εἶχαν πάθει πανωλεθρία, στὸ τέλος βρῆκαν τὸν τρόπο νὰ νικήσουν τὰ παλληκάρια. Ἄνοιξαν τρύπα στὴ στέγη τοῦ ἀχυρῶνα, ἔχυσαν βενζίνη καὶ ἔβαλαν φωτιά. Οἱ 4 γενναῖοι πέθαναν ὄρθιοι, πολεμῶντας. Οἱ ψυχές τους ἁγνές, καθάριες πέταξαν μέσα ἀπὸ τοὺς καπνοὺς στὰ παλάτια τοῦ οὐρανοῦ. Στὸν ἀχυρῶνα, ἀνάμεσα στὰ καψαλισμένα ἄχυρα, βρέθηκαν πολλὲς Καινὲς Διαθῆκες. Ἄλλες καψαλισμένες, ἄλλες ἀνέγγιχτες.
Ὁ Φώτης Πίττας ἔγινε σύμβολο φιλοπατρίας καὶ αὐταπαρνή- σεως. Ἀπὸ τὴ φωτεινή, μαρτυρική του μορφὴ θὰ ἐμπνέονται οἱ διδάσκαλοι τῆς Πατρίδος μας καὶ θὰ διδάσκονται, πῶς νὰ ἀσκοῦν τὸ ἔργο τους ἀνάμεσα στὰ παιδιὰ καὶ στὴν κοινωνία. Τέτοιους ἐκπαιδευτικοὺς χρειάζεται ἡ Ἑλλάδα μας. Νὰ πιστεύουν σὲ ἰδανικὰ ἀνωτερα, καὶ νὰ θυσιάζονται γι' αὐτά.
Παναγιώτας Παναγοπούλου – Ρουπίνα, Πρότυπα Ἡρώων. Οἱ ἐθνομάρτυρες τῆς Κυπριακῆς Ἐποποιΐας 1955-59 (Ἀθήνα: Ἀστήρ, 1994), σσ. 191-198.
